عبد الحسين ميرزا فرمانفرما
348
مسافرتنامه كرمان و بلوچستان ( فارسى )
شتويا صيفيا معادل هفت خروار و نخيلات آن دو هزار و اهلش قريب سى خانوار و اطاقهاى نشيمن آنها حسب المعمول كتوك است . و اطراف بهشت شكارهاى كوهى فراوان و علوفه هم انواع اقسام خوراك اسب و شتر موجود و هواى آنجا از جهنم گرمتر و آبش از كوثر گواراتر و اهلش از تفرقهء نااهل بشاگرد است . از بهشت خطى بهطرف جنوب جدا شده و به پارمند مىرود و راهش هشت فرسخ و سراشيب و سنگلاخ سخت است و عبور دادن توپ از اين خط غيرممكن ، و راه ديگر از طرف يمين اين جاده مىرود و طولانى است و فعلا درصدد تحقيق آن نيستيم . رودخانهء بونىكن 666 مجملا همينكه چهار فرسخ از بهشت بگذرى به رودخانهء بونىكن « 1 » مىرسد و رود مزبور از كوههاى درابسر جارى [ است ] و در يسار انگهران به فاصلهء سه فرسخ عبور [ كرده ] و از آنجا پيچ خورده در يمين بهشت به فاصلهء دو فرسخ مىگذرد و از ميان [ 378 ] راه بهشت و پارمند رد شده بهطرف خليج فارس مىرود و منبع آن چون دو سه رشته و چشمهسار است هنگام طغيان بهطورى زياد مىشود كه راه عبورومرور ده پانزده روز بالمرّه مسدود مىشود . و در خاك بشاگرد غير از مزرعهء پارمند از آب آن حاصل و زراعتى مشروب نمىشود و همينكه چهار فرسخ از رود بونىكن بگذرى به مزرعهء پارمند مىرسد و در عرض اين راه علوفه و شكار كوهى بهندرت يافت مىشود . پارمند 667 پارمند - مزرعهاى است آبش از رودخانهء سابق الذكر . چنان كه معمول است از يكى دو فرسخ بالاتر نهر بريده و به سر اراضى پارمند مىآيد و در آنجا كشت و زرع مىكنند . مزرعهء مزبوره متعلق است به طايفهء كيدى ولد صفر على كدخداى محل مزبور و خود او هم جزئى از آنجا مالك است . و محصولش شتويا صيفيّا قريب چهل خروار و نخيلات آن معادل ده هزار و اهالى آن كه قريب دويست خانوارند تمامشان در كتوك نشيمن دارند . و كليهء اهالى اين صفحات علاوه بر ماليات ملكى ، دوابى و احشامى نيز دارند و هر كدامى فراخور حال گاو و الاغ و گوسفند و شتر از خودشان
--> ( 1 ) - اين نام را در صفحهء بعد بوتىكن آورده . جغ : آبادى به نام بنكم ضبط كرده است .